Α'
ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ.
ΟΔΗΓΟΣ
ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ & ΑΜΕΣΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ
«Η γνώση εξολοθρεύει τον
πανικό. Δράσε με ασφάλεια, προσέγγισε με πλάνο, σώσε μια ζωή.»
Το καλοκαίρι και η επαφή με το υγρό στοιχείο κρύβουν κινδύνους που απαιτούν άμεση, ψύχραιμη και επιστημονικά τεκμηριωμένη αντίδραση.
Όταν ένας άνθρωπος κινδυνεύει στο νερό, τα δευτερόλεπτα
μετράνε.
Ακολουθεί η πλήρης ανάλυση των διεθνών πρωτοκόλλων διάσωσης
και πρώτων βοηθειών (εντός και εκτός νερού), βασισμένη στην επίσημη παγκόσμια
βιβλιογραφία.
1. ΕΝΤΟΣ ΝΕΡΟΥ:
Η ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ (THE RESCUE)
Η διάσωση μέσα στο νερό κρύβει έναν τεράστιο κίνδυνο:
Να μετατραπεί ο διασώστης σε δεύτερο θύμα.
Η προσέγγιση γίνεται πάντα με βάση τη στρατηγική ελάχιστου
ρίσκου R-T-G (Reach, Throw, Go):
Reach (Φτάσε):
Πριν μπεις στο νερό, προσπάθησε να πιάσεις το θύμα
επεκτείνοντας ένα αντικείμενο (ξύλο, ξαπλώστρα, πετσέτα) από τη στεριά ή το
σκάφος.
Throw (Ρίξε):
Ρίξε ένα σωσίβιο, μια σημαδούρα, ένα σχοινί, ένα άδειο
κλειστό παγούρι ή οποιοδήποτε πλεούμενο αντικείμενο που θα κρατήσει το θύμα
στην επιφάνεια.
Go (Πήγαινε):
Μπες στο νερό μόνο αν είναι απολύτως απαραίτητο, αν
γνωρίζεις καλό κολύμπι και ιδανικά αν έχεις μαζί σου κάποιο αντικείμενο
επίπλευσης.
Προσεγγίζεις το θύμα πάντα από πίσω.
Ένας άνθρωπος που πνίγεται τελεί υπό καθεστώς απόλυτου
πανικού, έχει υπερβολική δύναμη και θα προσπαθήσει να σε παρασύρει στον βυθό
για να κρατηθεί ο ίδιος στην επιφάνεια.
2. ΕΚΤΟΣ ΝΕΡΟΥ:
ΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΠΝΙΓΜΟΥ (DROWNING PROTOCOL)
Μόλις το θύμα ανασυρθεί στην ακτή, η διαχείριση διαφέρει από
τη standard ανακοπή του δρόμου.
Εδώ η αιτία της ανακοπής δεν είναι καρδιολογική, αλλά η
υποξία (απόλυτη έλλειψη οξυγόνου).
1: Έλεγχος Αντίδρασης και
Αναπνοής
Ανοίγεις τον αεραγωγό (έκταση κεφαλής και ανύψωση
πηγουνιού).
Πλησιάζεις το αυτί σου στο στόμα του θύματος κοιτάζοντας τον
θώρακα (Βλέπω, Ακούω, Αισθάνομαι) για 10 δευτερόλεπτα.
2: Κλήση σε Βοήθεια
Αν το θύμα δεν αντιδρά και δεν αναπνέει κανονικά, αναθέτεις
σε κάποιον συγκεκριμένα να καλέσει το 166 / 112 (ή το 108 για το Λιμενικό) και
να αναζητήσει Απινιδωτή (AED).
3: Οι 5 Πρώτες Εμφυσήσεις
Διάσωσης (Το Κλειδί για τη Ζωή)
Επειδή ο πνιγμός οφείλεται σε ασφυξία, ξεκινάς αμέσως με 5
εμφυσήσεις διάσωσης (στόμα με στόμα, κλείνοντας τη μύτη).
Αυτό το βήμα είναι το πιο κρίσιμο για να μπει οξυγόνο στο
σύστημα και να «ξυπνήσει» το μυοκάρδιο.
4: ΚΑΡΠΑ (30 Συμπιέσεις : 2
Εμφυσήσεις)
Αν μετά τις 5 εμφυσήσεις δεν υπάρχει σημάδι ζωής (κίνηση,
βήχας, αναπνοή), ξεκινάς αδιάκοπα τον κύκλο:
30 θωρακικές συμπιέσεις (βάθος 5-6 εκ., ρυθμός 100-120 ανά
λεπτό) και 2 εμφυσήσεις.
Συνεχίζεις μέχρι να έρθει το εξειδικευμένο προσωπικό ή να
ανανήψει το θύμα.
3. ΤΙ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ (DO) ΚΑΙ ΤΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ (DON'T)
Αναίσθητο Θύμα Πνιγμού
ΤΙ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ (Do):
Ξεκινάς αμέσως με τις 5 αρχικές αναπνοές διάσωσης μόλις το
θύμα βγει στη στεριά και διαπιστωθεί άπνοια.
Στη συνέχεια, εφαρμόζεις τον κλασικό κύκλο ΚΑΡΠΑ (30:2)
χωρίς διακοπή.
ΤΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ (Don't):
Μην χάνεις πολύτιμο χρόνο προσπαθώντας να «βγάλεις το νερό»
από το στομάχι ή τους πνεύμονες με πιέσεις στην κοιλιά (λαβή Heimlich).
Το νερό που έχει εισροφήσει ένας άνθρωπος είναι συνήθως
ελάχιστο και απορροφάται γρήγορα στην κυκλοφορία.
Οι πιέσεις στην κοιλιά θα προκαλέσουν εμετό και εισρόφηση
των γαστρικών υγρών στους πνεύμονες, εκμηδενίζοντας τις πιθανότητες επιβίωσης.
Αντιμετώπιση Υποθερμίας
ΤΙ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ (Do):
Επικεντρώσου στη σταδιακή και παθητική εξωτερική επανα-θέρμανση
του θύματος.
Αφαίρεσε προσεκτικά τα βρεγμένα ρούχα, στέγνωσε το δέρμα με
απαλές κινήσεις και κάλυψε τον κορμό (στήθος, κεφάλι, αυχένα) με στεγνά ρούχα,
κουβέρτες ή ισοθερμική κουβέρτα αλουμινίου.
ΤΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ (Don't):
Μην δίνεις ποτέ αλκοόλ (προκαλεί περιφερική αγγειοδιαστολή
και επιταχύνει την απώλεια θερμότητας από τα ζωτικά όργανα).
Αποφύγετε τα ζεστά ντους ή την τοποθέτηση θερμαντικών
στοιχείων απευθείας στο δέρμα, καθώς και το έντονο τρίψιμο στα χέρια και τα
πόδια.
Το τρίψιμο μπορεί να προκαλέσει «afterdrop»—δηλαδή απότομη
επιστροφή του παγωμένου αίματος από την περιφέρεια στην καρδιά, προκαλώντας
θανατηφόρα μαρμαρυγή.
ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΩ ΑΝ ΔΕΝ ΕΧΩ ΚΑΝΕΙ ΠΟΤΕ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ;
(ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ)
Ερώτηση: Γιατί δεν κοιτάμε τον σφυγμό;
Απάντηση: Στα σύγχρονα πρωτόκολλα για πολίτες, ο έλεγχος
σφυγμού έχει καταργηθεί.
Κάτω από συνθήκες σοκ και πανικού, είναι εξαιρετικά δύσκολο
να ψηλαφηθεί σωστά και χάνεται πολύτιμος χρόνος.
Κοιτάμε ΜΟΝΟ αν το θύμα αναπνέει κανονικά.
Αν δεν αναπνέει, ξεκινάμε αμέσως.
Ερώτηση: Κι αν κολλήσω κάτι με τις εμφυσήσεις (στόμα με
στόμα);
Απάντηση: Ο φόβος είναι απόλυτα ανθρώπινος.
Ιδανικά, καλό είναι να έχουμε μαζί μας στο τσαντάκι μας μια
ειδική μεμβράνη προστασίας (Face Shield) ή μια μάσκα τσέπης (Pocket Mask).
Αν δεν έχουμε εξοπλισμό, η απόφαση είναι προσωπική.
Ωστόσο, αν για οποιονδήποτε λόγο δεν μπορείτε ή δεν θέλετε
να κάνετε αναπνοές, κάντε ΜΟΝΟ τις θωρακικές συμπιέσεις (Hands-Only CPR).
Η χειρότερη ΚΑΡΠΑ είναι αυτή που δεν γίνεται ποτέ.
Ερώτηση: Πώς θα ξέρω τι να κάνω εκείνη την ώρα;
Απάντηση: Μόλις καλέσετε το 112/ΕΚΑΒ, ο τηλεφωνητής θα σας
καθοδηγήσει βήμα-βήμα από το τηλέφωνο.
Επίσης, αν υπάρχει διαθέσιμος Αυτόματος Εξωτερικός
Απινιδωτής (AED), μόλις τον ανοίξετε θα σας δώσει φωνητικές οδηγίες στα
ελληνικά.
Δεν μπορείτε να κάνετε λάθος!
ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΕΘΝΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
(OFFICIAL REFERENCES)
Τα παραπάνω πρωτόκολλα δεν είναι εμπειρικά, αλλά αποτελούν
τις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες των εγκυρότερων οργανισμών παγκοσμίως:
1. European Resuscitation Council (ERC)
Guidelines:
Cardiac
arrest in special circumstances (Drowning). Lott, C., et al. Resuscitation
Journal 161, 396-419.
(Καθορίζει την απόλυτη προτεραιότητα των 5 αρχικών αναπνοών
διάσωσης στον πνιγμό και την κατάργηση του σφυγμού για πολίτες).
2. International Lifesaving Federation (ILS)
Medical Committee:
Position
Statement:
Resuscitation
of Drowning Victims. (Επίσημες οδηγίες για την ασφαλή προσέγγιση R-T-G
και την αυστηρή απαγόρευση της λαβής Heimlich στον πνιγμό).
3. Wilderness Medical Society (WMS) Clinical
Practice Guidelines:
Guidelines
for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia.
Zafren, K., et al. Wilderness & Environmental Medicine, 30(4S), S15-S32. (Τεκμηρίωση
παθητικής επανα-θέρμανσης κορμού και διαχείρισης του after drop ).
4. American Heart Association (AHA) &
International Consensus on CPR Science (ILCOR):
Special
Circumstances of Resuscitation.
Circulation
Journal (Καθοδηγούμενη από το
τηλέφωνο ΚΑΡΠΑ και
χρήση AED από ανεκπαίδευτους).
ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
Ο παρών οδηγός έχει αποκλειστικά ενημερωτικό και
εκπαιδευτικό χαρακτήρα και βασίζεται στα επίσημα διεθνή πρωτόκολλα.
Σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά την εξειδικευμένη
πιστοποιημένη εκπαίδευση και τη φοίτηση σε σεμινάρια Πρώτων Βοηθειών.
Η εφαρμογή των τεχνικών σε πραγματικό περιστατικό γίνεται
πάντα με ατομική ευθύνη του διασώστη, ανάλογα με τις γνώσεις και τις ικανότητές
του.
